Einde biomonitoring valt boeren rauw op het dak

Ruim twintig jaar functioneerde het systeem van zogeheten biomonitoring rond de afvalcentrale van Attero naar tevredenheid. Van vanggewassen en uit koemelk werden ieder jaar monsters genomen door Wageningen University & Research (UR). Deze werden onderzocht op het voorkomen van mogelijke concentraties schadelijke stoffen.

Aanleiding was het milieuschandaal in de Lickebaertpolder bij Vlaardingen, waar dertig jaar geleden dioxines werden aangetroffen in koemelk. Die bleken afkomstig uit de naburige vuilverbrander van AVR. Sindsdien wordt biomonitoring toegepast rond diverse vuilverbrandingslocaties in Nederland, waaronder die in Wijster, Harlingen en Alkmaar.

'Betere en goedkopere technieken'

Attero kondigde begin 2018 aan te stoppen met het biomonitoringssysteem. Volgens het bedrijf zijn er inmiddels betere en goedkopere technieken om de milieuveiligheid van de verbrandingsinstallatie te garanderen; sensoren die in de rookgasafvoer worden geplaatst en door Attero worden afgelezen.

Gelukkig is er rond Wijster in de afgelopen decennia nooit een verdachte concentratie aangetroffen die afkomstig kan zijn uit de vuilverbrander. Voor boeren en de exploitant is het systeem van biomonitoring daarmee een verzekering dat het proces van vuilverbranding geen risico's oplevert voor de volksgezondheid. Voor de agrarische bedrijven is deze zekerheid van levensbelang, omdat ze kunnen aantonen dat hun producten veilig zijn om te consumeren.

• Lees ook: Boeren in verzet tegen stopzetten monitoring afvalcentrale Wijster

Goodwill weggeslagen

De onrust die nu is ontstaan, gaat ten eerste over de manier waarop het besluit is genomen. Attero trekt eenzijdig de stekker uit de biomonitoring. LTO Noord kon als sectorvertegenwoordiger alleen maar kennisnemen van het besluit. Daarmee is een groot deel van de goodwill voor de (toekomstige) activiteiten van Attero weggeslagen.

Het tweede aspect dat de betrokken boeren dwars zit, is dat een systeem met onafhankelijke waarnemers (in dit geval Wageningen UR), wordt ingeruild voor controle door de exploitant zelf. Oftewel: de slager kleurt zijn eigen vlees. Zicht op hoe/wanneer de controles worden uitgevoerd, wat voor resultaten dat oplevert en of bijvoorbeeld de sensoren die worden uitgelezen wel deugen, is er niet.

Verdere stappen

De belangengroep van betrokken boeren beraadt zich nu op verdere stappen. Dat zou een gang kunnen zijn naar de civiele rechter. Meestal besluit de rechtbank dat de partijen eerst nog maar eens om tafel moeten of een bemiddelaar moeten inschakelen. Dat alleen al is winst. Het dwingt Attero tot een gesprek, wat tot een verschuiving kan leiden. Zeker is dat de partijen op de een of andere manier ook in de toekomst met elkaar door moeten.