'Gezond wantrouwen richting overheid'

Daar vind je geen duidelijk antwoord op jouw vraag. Maar je bent niet voor één gat te vangen, dus je belt met RVO.nl en stelt jouw vraag. Na een aantal keuzemenu's en een veelvoud aan wachtminuten verder, verzekert de medewerker van RVO.nl je dat je geen fosfaatrechten nodig hebt. Mooi, denk je. Ik heb een duidelijk antwoord en je schaft het melkvee aan.

Vervolgens komt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit je bedrijf controleren en die stelt dat je wel fosfaatrechten nodig hebt. Ze zetten de zaak door en je moet voor de rechter komen. Dan is de vraag: mocht je vertrouwen op de telefonische mededeling van RVO.nl? Geldt ook hier: een man een man, een woord een woord? Je rechtsgevoel zegt misschien dat je moet kunnen vertrouwen op de overheid. Als de overheid jou informatie geeft over haar eigen regels, moet je daar toch van op aan kunnen? Helaas werkt het niet zo makkelijk.

We kennen in de rechtspraak het zogenoemde vertrouwensbeginsel. Maar het lukt zelden om succesvol een beroep te doen op dat beginsel. De laatste jaren is bijvoorbeeld de Raad van State als hoogste bestuursrechter wel wat soepeler geworden, maar nog steeds is de drempel erg hoog.

Een hoogleraar uit Groningen heeft dit beginsel jarenlang op de voet gevolgd. Hij heeft een heel aantal vuistregels gegeven. Een van de vuistregels is: vertrouw het openbaar bestuur niet lichtvaardig, maar wees alert, argwanend en assertief. Dat verwacht de bestuursrechter ook van je.

Er zit natuurlijk ook een andere kant aan het verhaal. Als de overheid ruimhartig zou zijn in het compenseren bij iedere keer dat onjuiste informatie is gegeven, draait de belastingbetaler er uiteindelijk voor op. Bovendien kunnen anderen er ook last van hebben. Stel, de medewerker aan de publieksbalie zegt dat je zonder bouwvergunning mag bouwen, dan hebben je buren er mogelijk last van. Zij zouden met lege handen achterblijven als dat achteraf helemaal niet blijkt te kloppen.

Kortom: wie verstandig is, heeft een gezond wantrouwen tegenover de overheid.