Forse daling van nitraatconcentratie in grondwater

Dat blijkt uit onderzoek van het Compendium voor de Leefomgeving, op basis van de resultaten van het Landelijk Meetnet effecten Mestbeleid. Na een daling in de laatste decennia was er tussen 2018 en 2022 juist een toename zichtbaar van de hoeveelheid nitraat in het grondwater. Door droogte vond een indikking van het bodemvocht plaats en was sprake van een verminderde opname van nutriënten.

Daarnaast zijn droge omstandigheden minder gunstig voor denitrificatie. Dit is het proces waarbij nitraat wordt afgebroken in de bodem. Na 2020 nam het effect van droogte af en bleef de hoeveelheid nitraat bij de verschillende grondsoorten enigszins stabiel. In 2023 en 2024 daalde het nitraatgehalte vervolgens fors, vooral in de zandregio's. Dit komt vooral door de overvloedige neerslag in de afgelopen twee jaar.

Klei- en veengronden

In nattere en organisch rijkere gronden, zoals klei- en veengrond, wordt nitraat in grotere mate omgezet in stikstof- en lachgas (denitrificatie). De hoogste nitraatconcentraties worden gemeten in de löss- en zandgronden. De laagste concentraties bevinden zich in de klei- en veengebieden.

Op kleigronden voldeed vorig jaar 96 procent van de percelen aan de nitraatnorm, in 2023 was dit 'slechts' 63 procent. In de zandgebieden voldeed 84 procent in 2024 aan de norm. In de veenregio voldeden alle gemeten percelen vorig jaar aan de norm. In de lössregio's zijn de meest recente cijfers van 2023. 47 procent van de percelen voldeed toen aan de nitraatnorm.

Volgens de onderzoekers is de gemiddelde nitraatconcentratie in de zandgebieden van Noord-Brabant en Limburg hoger dan in de zandgebieden in het noorden en midden van Nederland. Dat komt onder meer doordat hier meer uitspoelingsgevoelige akkerbouwgewassen worden geteeld. Ook komen er meer drogere bodems voor, die gevoeliger zijn voor uitspoeling van stikstof.