'Is een krimp van de sector goed voor de prijsvorming?'

Maar wat we nu zien, is dat veel bedrijven verdwijnen en bovenal dat het wegvallen van deze bedrijven niet leidt tot een uitbreiding bij de overblijvende bedrijven. De dierrechten worden namelijk door de overheid ingenomen.

De economische impact van de overblijvende sector in een regio wordt verkleind. Dat betekent voor de omliggende toeleverancier en onderhoud- en dienstverlenende bedrijven een forse afname van klanten en vooral omzet.

We zien al dat bedrijven die eerder hun volledige omzet uit de agrarische sector haalden, zich verbreden naar andere takken van sport. Zo is de elektricien niet meer alleen gespecialiseerd in klimaat- en stalcomputers, maar ook in bijvoorbeeld industriële processen.

Nu zul je in eerste instantie zeggen 'dat kan toch prima, want daardoor houdt hij zijn omzet'. Het wordt anders als weer iemand een dure cursus moet volgen voor een nieuwe computer of duurzame innovatie. Dan komt de vraag: wil of kan ik daar nog in investeren voor die één of twee klanten?

Of denk aan de loonwerker die nu nog zijn personeel het hele jaar aan het werk kan houden, omdat hij steeds verschillend werk heeft. Kan de nieuwe machine nog en past dit bij het personeelsaanbod?

Sterke periferie nodig

Kortom, de huidige agrarische bedrijven hebben een sterke periferie nodig die kan steunen op voldoende klanten binnen acceptabele afstand. Met het wegvallen van bedrijven, maar ook de omvang van de sector, zal dat veranderen. Niet op korte termijn, wel op termijn.

Willen we dat kunnen opvangen, dan moeten we misschien gaan denken in samenwerkingsvormen om te zorgen dat toeleveranciers beschikbaar blijven. Je hebt niks aan hoge opbrengstprijzen als je niet kunt produceren tegen een lagere prijs. Want alles zelf doen, is lastig.