Antibioticaresistentie laatste redmiddelen neemt toe in Europa

Nieuws Pluimvee Pieter Stokkermans 24 feb 2026 om 14:59uur

De Europese voedselveiligheidsautoriteit EFSA signaleert dat bacteriën, zoals salmonella en campylobacter, steeds vaker ongevoelig zijn voor antibiotica die worden ingezet als laatste redmiddel. Vooral de stijgende resistentie tegen ciprofloxacine, een kritiek antibioticum voor de behandeling van ernstige infecties bij mensen, baart zorgen.

Injectiespuit. Er zijn in Nederland forse verbeteringen doorgevoerd in antiobiticaresistentie, toch kan het beleid zeker nog niet in de koelkast.

Dat komt naar voren in een Europees rapport van EFSA en het Europees Centrum voor Ziektepreventie en -controle (ECDC) over de periode 2023-2024 bij voedselproducerende dieren in 27 EU-lidstaten, het Verenigd Koninkrijk en vijf landen buiten de EU. In het rapport komt naar voren dat de vooruitgang in de strijd tegen antimicrobiële resistentie stagneert.

Weliswaar zijn de afgelopen tien jaar goede stappen gezet, toch zien de onderzoekers?dat steeds meer bacteriën ongevoelig zijn voor antibiotica die worden gebruikt als laatste redmiddel. Vooral bij legkippen is een toename van de resistentie tegen ciprofloxacine waargenomen. Deze resistentie werd ook waargenomen in meer dan de helft van de gerapporteerde menselijke infecties.

In acht lidstaten is de gevaarlijke carbapenemase-producerende E. colibacterie gevonden bij vleeskuikens, varkens en kalveren. Dit is zorgwekkend, de carbapenemen behoren tot de krachtigste antibiotica in de humane geneeskunde. Ziektewekkers kunnen hierdoor resistentie ontwikkelen. In 2023 en 2024 zijn respectievelijk zes en vijf gevallen gemeld van mensen met salmonella-infecties die resistent zijn tegen carbapenemen.

Enorme variatie

De onderzoekers signaleerden een enorme variatie tussen landen. De situatie in Nederland is bemoedigend, maar er zijn wel uitdagingen. In dit land is vooral een mooie vooruitgang geboekt in het verminderen van antibmicrobiële resistentie bij vee.

De afgelopen tien jaar is het aandeel E. coli-bacteriën zonder enige vorm van antibioticaresistentie met 40 procent toegenomen. Voor vleeskuikens zijn er tussen 2014 en 2024 statistisch significante dalende trends waargenomen voor resistentie tegen ampicilline, cefotaxime, ciprofloxacine en tetracycline.

Resistentie bij mensen

Bij mensen is een significante daling te zien in resistentie tegen ampicilline en tetracycline, maar een toename in resistentie tegen ciprofloxacine. Dat laatste speelt vooral bij S. Enteritidis en de monofasische variant van S. Typhimurium.

Volgens de onderzoekers is hoog resistentiecijfer voor colistine (29,5 procent) bij salmonella-isolaten van leghennen opvallen. Dit kan samenhangen met het feit dat S. Enteritidis, veelvoorkomend bij hennen, een natuurlijk lagere gevoeligheid voor colistine heeft.