Vertrouwen onder melkveehouders in vrije val, ook akkerbouwers in mineur

Onder akkerbouwers is het vertrouwen ook laag, wat komt door het ruime aanbod door de goede oogsten van afgelopen jaar. Dat heeft geleid tot lagere opbrengstprijzen en daardoor druk op de bedrijfsresultaten. Ondernemers in de biologische sector vormen een uitzondering: hun vertrouwen steeg en zij zijn positiever dan het langlopende gemiddelde.

De Agro Vertrouwensindex als geheel daalde de afgelopen twee kwartalen onder invloed van de negatief gestemde melkveehouders van bijna 19,7 punten naar -0,9. Ook de stemmingsindex daalde fors, van 41,4 in Q3 2025 naar 23,7 in Q4 2025. De stemmingsindex ligt nu net boven het langlopende gemiddelde.

Volgens onderzoeker Jakob Jager van Wageningen Social & Economic Research (WSER) nam de melkaanvoer in Europa en de rest van de wereld in de loop van vorig jaar veel sterker toe dan verwacht. Dit kwam deels door de verlate melkpiek vanwege blauwtong. Ook de goede kwaliteit van het ruwvoer en de hoge melkprijs hadden een stijgende melkproductie tot gevolg.

Jager betwijfelt of de stemming snel zal verbeteren. 'De totale kosten van mestafzet zullen namelijk ook toenemen, omdat er meer mestvolume moet worden afgezet nu in 2026 de laatste stap in de derogatieafbouw plaatsvindt. De kostenstijging tussen 2020 en 2026 bedraagt volgens schattingen wel rond de 30.000 euro. Daarnaast neemt de melkproductie in andere werelddelen verder toe.'

Rendement gewassen nam af

Bij akkerbouwers daalde het vertrouwen in het laatste kwartaal van 2025 naar 9,2 punten. Dat is ver onder het langjarig gemiddelde. Veel akkerbouwers zagen het rendement van vrijwel alle gewassen afnemen. Hoewel deze ondernemers iets positiever naar de middellangetermijnverwachting van hun bedrijf kijken (+2 punten), is deze index, met een langjarig gemiddelde van -2,8 punten, nog altijd sterk lager dan wat gangbaar is.

'De verwachtingen voor de komende jaren zijn niet hoog. Het bedrijfseconomische fundament van het gemiddelde akkerbouwbedrijf is de aardappelteelt. Vraag en aanbod zijn op deze markt nu uit balans', stelt WSER-onderzoeker Mark Manshanden. 'De komende jaren zal het aanbod moeten dalen, maar de individuele akkerbouwer heeft geen baat bij het reduceren van eigen areaal. Hier zal concurrentie bepalen wie blijven telen en wie niet.'

Het aanbod wereldwijd is sterk weersafhankelijk en de wereldhandel is onvoorspelbaar, vervolgt Manshanden. 'Het merendeel van de producten wordt echter binnen Europa afgezet. Toch heeft de wereldhandel wel invloed op de Europese markt.'

Biosector is lichtpunt

Biologische bedrijven in de land- en tuinbouw zijn de uitzondering als het gaat om vertrouwen in het bedrijf. Hun vertrouwen steeg met 5 punten naar 20,1 en ligt hoger dan het langjarig gemiddelde. 'De melkprijs voor biologisch is op niveau gebleven, terwijl die voor reguliere melk sterk afnam. Voor plantaardige producten was de oogst goed bij weinig uitval', zegt onderzoeker Coen van Ruiten van WSER.

'Ook de afzet ontwikkelt zich positief', vult Van Ruitens collega Katja Logatcheva aan. 'In het derde kwartaal van 2025 steeg de verkoop van biologische aardappelen, groente, fruit, zuivel, eieren, vlees en vleeswaren in supermarkten met 11 tot 19 procent ten opzichte van een jaar eerder. Deze groei ligt boven de consumentenprijsstijging, wat duidt op een toegenomen afzetvolume en een sterkere vraag op primair niveau.'