GAJK-voorzitter: 'De praktische handvatten ontbreken nog'

Wat motiveert Wagenvoort om zich in te zetten voor de belangen van jonge boeren in provincie Gelderland? Daar hoeft hij niet lang over na te denken: 'Als je iets wilt veranderen, moet je niet langs de zijlijn blijven staan, maar zelf verantwoordelijkheid nemen.'

Het is ook voor de provincie belangrijk om de agrarische sector vitaal te houden

Mart Wagenvoort, voorzitter van het GAJK

Wat heb je tot nu toe bereikt?

'Dat is lastig om te zeggen. We proberen vooral goed in contact te blijven met de provincie om signalen van jonge boeren over te brengen. Tegelijkertijd komt er veel op ons af, zoals stikstofmaatregelen en zonering. Daardoor voelt het niet altijd alsof je veel bereikt. Aan de andere kant is Gelderland wel een van de provincies die nog vergunningen verleent. Dat is voor jonge boeren ook belangrijk.'

'De emissieafroming van 35 procent bij een nieuwe vergunning helpt niet. Daar moet de provincie echt een andere afweging in maken. Jonge agrariërs staan hoog op de politieke agenda, maar concreet blijft het vaak bij beleidsteksten. Praktische handvatten ontbreken nog.'

Welke beren op de weg zie je?

'Op dit moment zijn er veel onzekerheden, bijvoorbeeld voor PAS-melders. Als een bank financiert, wil die vaak een natuurvergunning zien. In sommige gevallen is dat zelfs een harde eis. Bij bedrijfsovernames kan dat een groot probleem zijn. Als een bank niet wil meewerken omdat de vergunning ontbreekt, kan een overname stil komen te liggen.'

'De interimmers worden vaak vergeten. Daar zitten ook bedrijven tussen die jongeren willen overnemen; voor hen moet meer aandacht komen. De kern van het probleem is onzekerheid: heb ik een vergunning, is die rechtsgeldig en kan ik ermee verder? Als dat duidelijk is, kunnen ondernemers vooruit.'

Speelt er nog meer?

'In sommige gebieden leeft het gevoel dat boeren niet welkom zijn. Dat komt door de maatregelen die op tafel liggen, zoals een mogelijk scheurverbod. Dat kan de bedrijfsvoering flink beperken. Het raakt aan het eigendomsrecht: wat mag je nog op eigen grond doen?'

Blijft landbouw overal mogelijk met het Gelderse beleid?

'De provincie heeft landbouwprioriteringsgebieden aangewezen. In die zin is er nog ruimte om te ondernemen. Ook in andere gebieden blijft landbouw mogelijk, maar wel onder strengere voorwaarden. Zo mag het aantal dieren vaak niet groeien en komen er extra eisen voor waterkwaliteit.'

'Slechts 27 procent van de Gelderse boeren en tuinders heeft een opvolger. Er zal een natuurlijke afname komen. Maar die ruimte komt vaak pas over tien jaar vrij, terwijl ondernemers die willen doorontwikkelen deze nu nodig hebben.'

Wat betekent de terugloop voor de agroketen?

'Dit raakt iedereen. Minder boeren betekent minder werk voor verwerkers en toeleveranciers. Daarom is het ook voor de provincie belangrijk om de sector vitaal te houden. Niet alles blijft zoals we gewend zijn, maar zoveel mogelijk bedrijven moeten behouden blijven.'

Voelen jonge agrariërs zich nog gewaardeerd?

'In beleid wordt vaak gezegd dat jonge boeren belangrijk zijn, maar in de praktijk voelt die waardering niet altijd zo. Er zijn wel gesprekken en initiatieven, maar het blijft vaak bij woorden. Ook in de samenleving merk je dat. Veel mensen waarderen de sector, maar dat is minder zichtbaar. Tegelijkertijd is er ook felle kritiek, bijvoorbeeld als we met de veldspuit rijden. Mensen weten niet altijd wat we doen en waarom. Dit leidt tot polarisatie.'

Hoe kijk je naar de toekomst?

'Op de lange termijn ben ik positief. De wereldwijde vraag naar voedsel groeit, terwijl het aantal boeren afneemt. Dit biedt kansen. Wel moeten kosten en opbrengsten beter in balans komen. Nu stijgen de kosten sneller dan de opbrengsten. En onzekerheid rond vergunningen zorgt ervoor dat bedrijven stoppen, terwijl de opvolger door wil.'

'Ik geloof in een toekomst met meer doelsturing, waarbij goede prestaties worden beloond in plaats van dat alleen regels worden opgelegd. Dan kunnen boeren stappen zetten in verduurzaming. Als sector willen we voedsel produceren met een zo laag mogelijke milieu-impact. Het zou zonde zijn als we dat uit handen geven en meer gaan importeren uit landen met lagere standaarden.'