Jetten na werkbezoek: ‘Ruimte houden voor maatwerk naast generieke maatregelen in stikstofaanpak’

Jetten heeft dit maandag gezegd na een werkbezoek aan agrarisch bedrijf in het Gelderse Uddel. Tijdens dit bezoek liet hij niets los over het pakket maatregelen voor de stikstofaanpak dat het kabinet op 26 juni wil presenteren. Wel bekeek hij het extensieve melkvee- en akkerbouwbedrijf van Erik en Corine van Essen in Uddel, dat vlak naast het Natura 2000-gebied De Veluwe ligt. ‘Je moet hier echt zorgvuldig kijken hoe je de druk op de natuur vermindert, zonder dat je zulke bedrijven om zeep helpt’, zegt de minister-president.

De beoogde aanpak van het kabinet bestaat uit een combinatie van generieke maatregelen en een gebiedsgerichte aanpak. ‘De crux is dat je niet met te platte landelijke maatregelen dwars door zo’n bedrijf heen gaat’, zegt Jetten over de plannen. ‘Het gaat om maatwerk: de ruimte geven aan een gemeente om met een boer te bespreken hoe de druk op de natuur verminderd kan worden. We zullen per gebied bekijken wat nodig is om de natuur te herstellen én boeren perspectief te bieden.’

Gebiedsaanpak

De premier wijst in dit verband naar de Gebiedsaanpak Garderen-Elspeet-Uddel-Speuld (GEUS) waar ook het bedrijf van Van Essen bij betrokken is. In dit gebied werken de provincie, het waterschap en de betrokken gemeenten samen met de ondernemers aan een stikstofaanpak.

Verschillende provincies hebben dergelijke gebiedsplannen in ontwikkeling en Jetten wil die plannen meenemen in de kabinetsplannen. ‘Wij beslissen echt zelf over het pakket dat eind juni in de ministerraad ligt, maar we sluiten zoveel mogelijk aan bij wat er in de provincies gebeurt’, beschrijft hij. ‘Je hebt landelijke maatregelen nodig voor een gelijk speelveld, maar uiteindelijk moet je het op het erf waarmaken. De ruimte om dat gebiedsgericht en met maatwerk te doen, is essentieel.’

De huidige regelingen zijn soms aantrekkelijk voor moderne bedrijven om te stoppen, terwijl oudere stallen blijven staan. De minister-president ziet dat liever anders. ‘We moeten bij toekomstige regelingen meer vanuit het gebied redeneren in plaats van vanuit een computermodel dat zegt welke stal weg moet.’

Perspectief bieden

Het kabinet wil de plannen op 26 juni presenteren. ‘Ik hoop dat we eind deze maand een pakket neerleggen dat na jaren van onzekerheid perspectief biedt’, zegt de premier. Volgens hem moet het pakket leiden tot rust. ‘Als we duidelijk zijn over wat wel en niet kan en ruimte bieden voor koplopers en extensieve bedrijven, hoop ik dat het draagvlak groter wordt en het debat minder polariseert.’

Jetten erkent wel dat er stevige maatregelen aankomen. ‘Zeker. Dat geldt niet alleen voor de landbouw, maar ook voor de industrie en mobiliteit. Het voordeel is dat we een stikstoffonds van 20 miljard euro hebben om te investeren in natuurbeheer en op plekken waar boeren wel willen, maar nog niet kunnen investeren. Ik sluit niet uit dat mensen het niet eens zullen zijn met de keuzes. Ik hoop dat dit vooral via het politieke debat in de Kamer loopt.’

De premier denkt dat 26 juni haalbaar is, maar maakt een voorbehoud. ‘Het liefst doen we het in één keer goed. Als er extra huiswerk nodig is, kan het verschuiven, eventueel zelfs tot na de zomer. Maar we doen er alles aan om 26 juni te halen. Na jaren van onzekerheid wordt het tijd dat we met de keuzes naar buiten komen.’

De minister-president noemt stikstof ‘een veelkoppig thema’ dat niet alleen raakt aan natuur, maar ook aan water, klimaat en de toekomst van de landbouw. Hij erkent dat er lang te weinig duidelijkheid is geweest. ‘Boeren zitten al bijna tien jaar in onzekerheid. Het wordt tijd dat de rijksoverheid eindelijk knopen doorhakt’, vindt de premier.

Geplant zaadje

Het werkbezoek kwam tot stand op initiatief van SGP-leider Chris Stoffer, die tijdens het debat over de regeringsverklaring aandrong op een bezoek aan het boerenerf om de praktijk van dichtbij te zien. Hij noemt het bezoek waardevol, maar benadrukt dat het echte resultaat nog moet blijken. ‘Dit bezoek is geslaagd als een geplant zaadje’, zei Stoffer. ‘We hebben laten zien wat er leeft op het erf en hoe groot de zorgen zijn over generieke maatregelen.’

De SGP-leider hoopt dat het kabinet daar rekening mee houdt. ‘Als je een generieke korting oplegt van 20 procent, kan een bedrijf als dit met vijftig koeien zomaar naar veertig moeten. Dan wordt het verdienmodel lastig en komt de toekomst van het bedrijf in gevaar.’

Volgens Stoffer is een gebiedsgerichte aanpak noodzakelijk, zeker rond kwetsbare natuurgebieden zoals de Veluwe. ‘Je kunt hier niet hetzelfde doen als in de rest van het land. Er is maatwerk nodig, anders is het hier gewoon klaar voor boeren.’

Uiteindelijk moet volgens de SGP-leider blijken of het bezoek effect heeft. ‘Het doel is dat deze boeren over een paar jaar zeggen dat ze weer perspectief hebben en met vertrouwen kunnen boeren. Pas dan is het echt geslaagd.’