Nieuw wolvenbeleid: ‘Voor boeren verandert er te weinig’

Wolvenexpert en gedragsbioloog Diederik van Liere erkent dat het nieuwe beleid lokale bestuurders meer ruimte biedt, maar zegt dat veehouders er in de praktijk weinig aan gaan hebben.

‘De beleidsaanpassingen die staatssecretaris Silvio Erkens van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur oppert, gaan namelijk vooral in op de invulling van juridische kaders’, zegt Van Liere. ‘Voor gedeputeerden en burgemeesters biedt dit beleid ruimte waarbinnen zij adequater kunnen optreden. Voor boeren en inwoners verandert er te weinig.’

De wolf krijgt door de nieuwe regels een lagere beschermingsstatus binnen de Nederlandse wetgeving. Daardoor wordt het eenvoudiger om op te treden tegen probleemwolven en worden procedures voor het vangen of doden versneld.

Verjagen zonder vergunning

Een belangrijke wijziging in het beleid is dat wolven voortaan zonder vergunning mogen worden verjaagd. Door deze ‘aversieve afschrikking’ of ‘aversieve conditionering’ moeten wolven mensen en vee gaan mijden. Boeren en burgers mogen daarvoor gebruikmaken van licht- en geluidssignalen.

Provincies kunnen daarnaast toestemming geven om wolven af te schrikken met bijvoorbeeld paintballgeweren of rubberen kogels. Het kabinet werkt ook aan een landelijk initiatief voor veebescherming, subsidies voor preventieve maatregelen en een betere aansluiting van schadevergoedingen op de daadwerkelijke kosten.

Probleemwolf

Het label probleemwolf is van toepassing wanneer het dier zonder aanleiding agressief reageert op mensen, herhaaldelijk goed beschermd vee aanvalt of binnen twee weken meerdere keren wordt gezien op een schoolplein of speelterrein. In ernstige situaties, bijvoorbeeld als een wolf een mens verwondt, kan een vergunning om het dier te doden al vooraf worden voorbereid, zodat direct kan worden gehandeld.

Van Liere vraagt zich af of de kern van het probleem wordt aangepakt. ‘Je moet voorkomen dat een wolf überhaupt kiest voor de menselijke omgeving. Het beleid moet ook gericht zijn op het afleren van speel- en jaaggedrag richting schapen. Dat gebeurt nu onvoldoende.’

Tegenstrijdigheid

Volgens de wolvenexpert zit er een tegenstrijdigheid in de plannen. ‘Een groot deel van de West-Europese wolven is niet schuw. Erkens stelt dat aversieve conditionering voor probleemwolven wordt ingezet om te voorkomen dat ze hun schuwheid verliezen. Dat klopt niet, want probleemwolven hebben bijna altijd hun schuwheid al verloren.’

Volgens Van Liere kan een wolf weer schuw worden als iedereen onder voorwaarden mag verjagen, dus niet alleen veehouders. ‘Schuwheid ontwikkelen is belangrijk in verband met de angst die in Nederland heerst, maar niet voldoende om het doden van vee af te leren.’

De discussie over de wolf wordt gevoed door een stijging van het aantal aanvallen op vee. In 2021 waren er 104 aanvallen en in 2025 1.079. In het eerste kwartaal van 2026 lijkt die stijgende lijn voor het eerst te zijn doorbroken. BIJ12 ontving 255 meldingen van mogelijke wolvenaanvallen, tegenover 385 meldingen in dezelfde periode een jaar eerder. Bij 112 meldingen is vastgesteld dat een wolf verantwoordelijk was.

LTO positief

LTO Noord reageert positiever op de aangekondigde maatregelen. Voorzitter Dirk Bruins noemde het besluit een belangrijke stap vooruit. ‘Dit is de doorbraak waar we al heel lang op zitten te wachten’, stelde hij direct na de aankondiging van het kabinet eind april. ‘Ik ben blij dat staatssecretaris Erkens heeft geluisterd naar onze zorgen. Met deze maatregelen kunnen we verder.’

Lees ook: LTO Noord en provincies blij met doorbraak in wolvenbeleid

De afhandeling van wolvenschade blijft een aandachtspunt voor LTO Nederland. ‘Die verloopt nog steeds te stroperig. Ik hoop dat Erkens op dit punt net zo daadkrachtig is om bureaucratische drempels weg te nemen’, zegt Bruins.

Volgens van Liere hebben boeren vooral behoefte aan maatregelen gericht op het negatief beïnvloeden van de leerervaring over een schaap als prooi of speelobject, om aanvallen echt te voorkomen. Burgers willen weten hoe zij moeten handelen als zij een wolf tegenkomen.

De wolvenexpert denkt niet dat het aangekondigde Landelijk Informatiepunt Wolven gaat helpen. ‘Een website vol teksten gaat het niet oplossen.’ Het is volgens hem beter om burgers met beelden en voorbeelden te laten zien hoe ze moeten handelen. ‘Dat is een stuk effectiever dan wat er nu wordt voorgesteld.’