Blokkade Omnibus-pakket, voorlopig geen versnelling groene middelen

Staatssecretaris Silvio Erkens van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur zette afgelopen weken in op Europese goedkeuring van het pakket. Het kabinet ziet groene middelen als een belangrijk puzzelstuk in de verduurzaming van het gebruik van gewasbescherming in de landbouw. De Tweede Kamer was juist zeer kritisch op het maatregelenpakket.

Het Omnibus-pakket, officieel het Vereenvoudigingspakket voedsel- en diervoederveiligheid, was een wetsvoorstel van de Europese Commissie dat bedoeld is om de regeldruk voor boeren, bedrijven en overheden te verminderen.

Een van de onderdelen was het schrappen van de periodieke herbeoordeling van chemische gewasbeschermingsmiddelen, die vaak eens in de tien à vijftien jaar plaatsvindt. Daardoor moest er bij de Europese herbeoordelingsautoriteiten ruimte ontstaan voor het versneld beoordelen van nieuwe innovatieve groene middelen, ook wel biociden genoemd. Die komen nu nauwelijks aan bod omdat het Europese beoordelingssysteem is vastgelopen.

Piept en kraakt

Erkens erkende vorige week tijdens een debat dat het Omnibus-voorstel op sommige onderdelen om verbeteringen vraagt, maar zag desondanks ook voordelen. ‘Het huidige systeem piept en kraakt ook. Dat is ook niet echt het systeem dat echt goed werkt.’

Ondanks dat veel partijen deze verduurzaming toejuichen, waren er grote zorgen over de veiligheid voor mens, dier en milieu. Waarom kan het niet allebei: een snellere beoordeling van nieuwe groene middelen en het behoud van de periodieke herbeoordeling, vroegen onder andere de Partij voor de Dieren en PRO zich af. Nederland heeft in de onderhandelingen daarom gepleit voor een versterking van het alarmeringssysteem in de nieuwe regelgeving.

Op basis van nieuwe wetenschappelijke inzichten over bepaalde gewasbeschermingsmiddelen kan dat alarmeringssysteem deze voordragen voor herbeoordeling. Ook het Nederlandse College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) pleit voor dit extra veiligheidsslot op de deur van de Omnibus.

Worstelen met voorstel

De Europese besluitvorming over het Omnibus-pakket kwam echter plotseling in een stroomversnelling omdat EU-voorzitter Cyprus vorige week met spoed een standpunt eiste van de lidstaten. Dit terwijl veel nationale parlementen nog aan het worstelen waren met het voorstel. Cyprus wilde het dossier afronden voor de afloop zijn termijn als EU-voorzitter op 30 juni.

Naar nu blijkt, stemt een blokkerende minderheid van EU-lidstaten niet in met het Omnibus-pakket van de Europese Commissie. Ook in de parlementen van die landen leefden grote zorgen over de gevolgen van het loslaten van de periodieke herbeoordeling, wist Erkens. Doorgaans betekent een dergelijk ‘nee’ van lidstaten dat een voorstel op de lange baan wordt geschoven.

Snelle reanimatie

Dinsdagavond werd het onderwerp wederom besproken in de Tweede Kamer. Opnieuw werd daarbij de teleurstelling uitgesproken over de gang van zaken. CDA-Kamerlid Joris Lohman noemde het een ‘betreurenswaardig proces’. Hij hoopt op een snelle reanimatie van het pakket waarbij wel meer aandacht komt voor de veiligheid van mens, dier en milieu. Want, zo menen veel partijen, de verduurzaming van gewasbescherming moet prioriteit krijgen.

Lees ook: Europese ‘versoepeling’ gewasbescherming stuit op kritiek uit Den Haag

Erkens kan dat niet toezeggen. De goedkeuring van gewasbeschermingsmiddelen – ook biociden - is een Europese zaak waarover Nederland niet eenzijdig kan beslissen. Dat loopt via de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA). De besluitvorming over de Omnibus zal helemaal opnieuw moeten. De vraag is nu of de nieuwe EU-voorzitter Ierland er de komende zes maanden een prioriteit van gaat maken.