‘Relativeren of je kop in het zand steken?’

De brief die minister Jaimi van Essen van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur op vrijdag 26 juni naar buiten bracht, heeft veel losgemaakt in de agrarische sector. Heel begrijpelijk, want de impact is groot. Tegelijkertijd weten we ook dat die Kamerbrief niet het eindpunt is. Juist de uitwerking bepaalt wat de plannen straks in de praktijk betekenen.

In de afgelopen dagen sprak ik veel jonge boeren en studenten. Ze waren niet bang voor de brief, maar vooral nieuwsgierig. Wat betekent dit straks voor mijn bedrijf? Welke keuzes moeten we maken? Misschien reageren jongeren daarom anders. Niet omdat de situatie minder ernstig is, maar omdat ze weten dat ondernemen altijd onzekerheden kent. Onzekerheid hoort vaak bij ondernemerschap. Onduidelijkheid niet.

Dat vond ik een gezonde reactie. Want er zit een groot verschil tussen relativeren en je kop in het zand steken. Relativeren betekent niet dat je doet alsof er niets aan de hand is. Het betekent dat je erkent dat je vandaag nog niet alle antwoorden hebt. Je kop in het zand steken is doen alsof deze brief vanzelf wel overwaait.

De eerste reacties lopen uiteen. Logisch, want we kennen de uitwerking nog niet. Voor sommige bedrijven is de onzekerheid groter geworden, doordat zij ontdekken dat ze mogelijk in een andere positie terechtkomen dan verwacht. Laten we dat afwachten niet kleiner maken dan het is. Zodra je de trekker instapt, ben je die onzekerheid niet ineens kwijt. Die gaat mee naar de stal, de keukentafel of zelfs naar bed. Juist daarom verdienen boeren nu niet alleen duidelijkheid, maar ook begrip. Achter elk bedrijf staat een gezin dat, ondanks alle onzekerheid, iedere dag opnieuw vooruit probeert te kijken.