'Kijk voor een oplossing eens verder dan je eigen straatje'

Net als in de agrosector is het kortzichtig om alleen naar de economische cijfers te kijken. Industrie gaat ook over banen, over vakmanschap, over regio's die draaien op wat daar wordt gemaakt. Het gaat over sociale structuren, trots en bestaansrecht. Over cultuur, zelfs. Dat zie je niet in een Excelsheet, maar je voelt het in elke streek waar agrariërs stoppen of een fabriek de poorten sluit.

We moeten onszelf niet voor de gek houden. De vraag naar deze producten blijft gewoon bestaan. Sterker nog, die groeit. Wat we hier niet meer maken, halen we elders. Met meer uitstoot, minder regels en vaak tegen slechtere arbeidsvoorwaarden. Dan kun je tevreden naar je schone straatje kijken, maar wat heb je gewonnen?

We duwen onze voedselproductie over de grens en gaan met de maakindustrie hard dezelfde kant op. Ik ontken niet dat het allemaal groener kan en ook niet dat er knopen moeten worden doorgehakt. Maar laten we niet doen alsof we ons op het wereldtoneel staande kunnen houden met een economie gebaseerd op flexwerkende lifecoaches. We hebben doeners nodig en makers.

Nederland blust brandjes. We schuiven met puzzelstukjes zonder te weten wat het plaatje moet worden. Waar is de samenhang tussen voedsel, energie, industrie en bestaanszekerheid? We hebben voor elk probleem één oplossing: stoppen. Waar is het langetermijndenken?

Ik heb het eerder gezegd: het ontbreekt aan visie. En laat duidelijk zijn dat visie geen synoniem is voor wegkijken. Dus ja, het moet beter. De agrosector moet beter, de basisindustrie moet beter. En dat kan. Maar daarvoor moeten we ons fundament versterken, in plaats van slopen.