Groen licht voor stikstofvergunning ASML, niet voor verbreding A27

Nieuws Politiek Peter Smit 11 maa 2026 om 15:30uur

Chipmachinefabrikant ASML heeft de felbegeerde stikstofvergunning binnen voor de uitbreiding van de techcampus in Eindhoven. Op dezelfde dag haalt de Raad van State een streep door het kabinetsplan voor de verbreding van de A27, A12 en A28 bij Utrecht.

De verbreding van het knooppunt bij Utrecht gaat niet door.

ASML profiteert van een uitzondering die is gemaakt door Noord-Brabant. De provincie besloot de vergunningaanvraag te onderwerpen aan de zogenoemde ADC-toets. Daarin wordt in drie stappen gekeken of een uitzondering mag worden gemaakt. Dat kan als er geen alternatieven voorhanden zijn, als er dwingende redenen van maatschappelijk belang zijn en de aanvrager compenserende maatregelen neemt.

In het geval van de chipmachinefabrikant wordt aan die voorwaarden voldaan, aldus de provincie. ASML is wereldmarktleider in de productie van complexe lithografiemachines. Daarmee worden krachtige computerchips gemaakt die onmisbaar zijn voor smartphones en de toepassing van AI.

Om de vergunning te krijgen, moet het bedrijf wel de stikstofuitstoot lokaal compenseren. Daarvoor plant het onder meer nieuwe bomen aan in het bestaande natuurgebied Kempenland-West, om de biodiversiteit te verbeteren.

Verbreding snelwegen afgewezen

Een tegenvaller voor het kabinet is het feit dat de Raad van State van het plan voor de verbreding van de A27, A12 en A28 bij Utrecht heeft afgewezen. Voormalig minister Barry Madlener (Infrastructuur en Waterstaat) kreeg vorig jaar de opdracht om de stikstofuitstoot van het project beter uit te leggen, maar dat is hem en zijn opvolgers niet gelukt. De verbouwing van de snelwegen is daarmee van de baan, schrijft de hoogste bestuursrechter.

Om te compenseren voor de stikstofuitstoot op kwetsbare natuur die het project zou veroorzaken, wilde het kabinet stikstofruimte van boerenbedrijven gebruiken. Dit wegstrepen van de ene bron van stikstof tegen de andere (extern salderen) is nog steeds niet goed uitgelegd, aldus de Raad van State.

• Lees ook: Raad van State fluit minister terug: besluit extern salderen beter motiveren

Stikstofruimte uitruilen was niet de enige mogelijkheid om het project te laten doorgaan, herinnert de Raad van State het kabinet. In de tussenuitspraak van vorig jaar stond al dat extra natuurmaatregelen de stikstofuitstoot ook kunnen compenseren. Van deze mogelijkheid heeft de minister geen gebruik gemaakt, blijkt nu.

De coalitie van D66, VVD en CDA heeft de verbreding van het knooppunt bij Utrecht losgelaten.