Oorlog Iran leidt tot flink hogere voedselprijzen

Volgens Rabobank zijn de voedselprijzen op dit moment al 33 procent hoger dan de prijzen begin 2021. 'Vanwege de aanhoudende strijd in het Midden-Oosten zullen hogere gasprijzen uitmonden in een voedselinflatie van 5 tot 10 procent in 2027.

'Met winstmarges die al dun zijn, kunnen zulke stijgingen niet structureel binnen de keten worden opgevangen. Ook supermarkten en foodservicebedrijven kunnen hogere inputkosten niet onbeperkt absorberen. Uiteindelijk zullen deze kosten moeten worden doorberekend aan de consument', aldus de bank.

Volgens de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) stijgen voedselprijzen in maart voor de tweede maand op rij, gedreven door met name hogere energieprijzen. De FAO-voedselprijsindex, die als wereldwijde graadmeter voor de voedselprijzen geldt, is met 2,4 procent opgelopen.

Strijd binnen keten

Rabobank denkt dat na verloop van tijd hogere energieprijzen niet alleen de kosten, maar ook de verkoopvolumes beïnvloeden. Die impact is niet direct zichtbaar, omdat het doorgaans enkele maanden duurt voordat hogere energiekosten volledig doorwerken in de keten. Energie-inputs worden vaak vroeg in de keten gebruikt, bijvoorbeeld bij kunstmest, diervoeder, verwerking en transport, waardoor het tijd kost voordat de hogere kosten zichtbaar worden in het eindproduct.

Voedselproducenten die hun energiebehoefte niet hebben afgedekt zullen de huidige prijzen direct terugzien in hun winst- en verliesrekening. In die gevallen werkt de financiële impact waarschijnlijk rechtstreeks door in het financiële resultaat, aangezien verkoopprijzen richting foodretailers en -servicebedrijven meestal pas tegen het einde van het jaar worden heronderhandeld. Het legt daarmee de basis voor gespannen onderhandelingen aan het einde van het jaar tussen voedselproducenten, retailers en horecabedrijven.

Verschil met energiecrisis 2022

Toch is volgens ING de situatie van vandaag de dag anders dan tijdens de energiecrisis in 2022. Volgens de bank was toen de vraag naar producten en diensten veel hoger dan nu, omdat mensen veel te besteden hadden. Het vele thuiszitten tijdens de coronaperiode zorgde ervoor dat mensen weinig uitgaven. Met de opening van de economie ontstond vervolgens een explosie aan bestedingen, waardoor producenten de hogere energieprijzen in 2022 makkelijker konden doorberekenen aan consumenten.

Nu is de vraag zwakker en ligt de bestedingsruimte lang niet meer op het niveau van vlak na de coronaperiode. Daardoor is het volgens ING voor producenten moeilijker om hogere energiekosten door te berekenen aan de consument. Dit leidt tot een hardere strijd binnen de keten over wie de pijn van deze extra kosten moet dragen.

De Nederlandsche Centrale Bank (DNB) deelt de analyse dat de inflatie in Nederland flink kan toenemen, maar duidelijk minder dan bij de energiecrisis in 2022. In een geactualiseerde raming met twee scenario's analyseert DNB de impact van stijgende energieprijzen en toegenomen onzekerheid. In het gunstigste geval komt de inflatie in Nederland 0,7 procentpunt hoger uit, terwijl deze in het zwaarste scenario 2,8 procentpunt hoger uitkomt in 2027 ten opzichte van het basispad.

Toch zijn er ook lichtpunten. Zo geven kunstmesthandelaren en -producenten aan dat een groot deel van de vraag naar kunstmest voor dit seizoen al tijdig is ingekocht tegen gunstigere prijzen. Ook verschillende agrobedrijven geven aan hun energiecontracten al vroeg te hebben afgesloten.

Royal FloraHolland heeft zich al voor het uitbreken van de oorlog in het Midden-Oosten verzekerd van voldoende energie, tot ver in het vierde kwartaal van dit jaar. Dit liet zij onlangs weten bij de presentatie van de jaarcijfers.