Vaccineren tegen vogelgriep: ‘Zonder overleg met partners lukt het niet’

Dat vaccineren tegen vogelgriep slechts in beperkte mate handelsbelemmeringen zou opleveren, gaf Eurocommissaris Olivér Várhelyi voor Gezondheid en Dierenwelzijn onlangs aan na afloop van een werkbezoek aan opfokorganisatie Pluriton en Vencomatic. Hij maakte toen kennis met de innovatieve optie die het doden van eendagskuikens voorkomt.

Zo eenvoudig als Várhelyi het voorstelt, is het helaas niet, stelt directeur Mark den Hertog van koepelorganisatie NEPLUVI vast. ‘We willen als sector op termijn graag overgaan tot vogelgriepvaccinatie, maar voor die tijd zullen we hierover afspraken moeten maken met onze handelspartners binnen en buiten de Europese Unie. Ze moeten vaccineren accepteren, anders komt de productie in Nederland grotendeels stil te liggen.’

Nederland exporteert jaarlijks ruim 430.000 ton pluimveevlees richting buurland Duitsland. En van de totale export van 420.000 ton naar derde landen gaat circa 185.000 ton naar het Verenigd Koninkrijk. De export naar Duitsland mag wettelijk gezien geen enkele handelsbelemmering ondervinden bij de overgang naar vogelgriepvaccinatie. Afnemers, waaronder grote retailers als Aldi Süd, Lidl en Edeka, moeten het dus accepteren.

Voor de export richting het Verenigd Koninkrijk ligt het volgens Den Hartog lastiger. ‘Normaal zou Nederland een bilaterale handelsovereenkomst sluiten voor de exportcertificaten. Maar het Verenigd Koninkrijk heeft een handelsovereenkomst met de gehele Europese Unie. Vaccineren tegen vogelgriep mag op geen enkele wijze vragen of interpretatieverschillen opleveren in dergelijke exportcertificaten.’

Eurocommissaris Várhelyi vindt dat de pluimveesector kan leren van de ervaringen in Frankrijk wat betreft het vaccineren van eenden. ‘Belangrijk daarbij is dat je eerst goede afspraken moet maken met afnemers, en dat je ergens pas daarna toe overgaat’, beaamt ook voorzitter Mike van Beek van de Centrale Organisatie voor Broedeieren en Kuikens (COBK).

In Frankrijk doken er bijvoorbeeld direct grote handelsbelemmeringen op, waardoor export van eenden niet meer mogelijk was. Van Beek: ‘Pas recent zijn de laatste belemmeringen met enkele derde landen opgeheven. Broedeieren en eendagskuikens worden, ook als fokmateriaal, wereldwijd verkocht. Hierbij kunnen we ons geen belemmeringen veroorloven.’

Invoeren voor levering tafeleieren

Voor de levering van tafeleieren zou vogelgriepvaccinatie mogelijk kunnen worden ingevoerd, stelt Clara Hagen. Zij is secretaris-generaal bij de organisatie voor eierhandelaren en eiproducten Anevei en bij de Europese evenknie EUWEP. ‘Ruim 80 procent van de export van tafeleieren gaat richting Duitsland. De rest gaat vooral naar België. Maar ook hier geldt dat afnemers vaccinatie eerst moeten accepteren.’

Een deel van de Nederlandse productie van eieren gaat naar de verwerkende bedrijven. ‘In de Europese Unie gebruiken we daarbij meer eigeel dan eiwit, zoals in mayonaise’, weet Hagen. ‘Een heel belangrijke afnemer voor het eiwit is Japan. Dit land moet vaccinatie dus wel accepteren. Doet het land dat niet, dan neemt de prijs van eigeel en de producten die we daarvan maken toe. De Europese en Japanse markt zijn in die zin communicerende vaten.’

Van de export van Nederlandse eiproducten naar derde landen gaat het grootste deel richting het Verenigd Koninkrijk. Daarnaast exporteren Nederland en de Europese Unie producten naar de Verenigde Staten. Ook die zullen vaccinatie moeten toestaan.

Een probleem bij de acceptatie kan zijn dat landen als China en Mexico het pluimvee al vaccineren met een eigen vogelgriepvaccin. Hagen: ‘De Verenigde Staten en Japan staan import uit die landen niet toe, omdat ze die vaccins niet betrouwbaar vinden. Dat kan een rem vormen op vaccineren in Nederland en de Europese Unie. China en Mexico kunnen dan immers zeggen dat ze ook mogen exporteren naar Japan of de Verenigde Staten.’

Strenge procedure

Het is volgens Hagen wel goed dat we in Nederland en in andere Europese landen nu gedegen onderzoek doen naar de werking van vogelgriepvaccins en ze pas na een strenge procedure toelaten. Ook is het positief dat er monitoring is waarbij gevaccineerde dieren kunnen worden onderscheiden van pluimvee dat is besmet met het veldvirus.

Hagen: ‘Het kan handelsbelemmeringen voorkomen door bijvoorbeeld te stellen dat we alleen vaccins gebruiken die in de Europese Unie zijn goedgekeurd. Maar ook dan: overleg blijft altijd nodig.’

Het is nog de vraag hoeveel tijd er nodig is om alle marktpartijen zo ver te krijgen dat vogelgriepvaccinatie in Nederland gaat lukken zonder handelsbelemmeringen. ‘Over tien jaar hebben we het er mijns inziens niet meer over’, aldus Den Hartog. ‘Dan is vaccinatie breed toegepast en geaccepteerd in de wereld.’

Volg de laatste ontwikkelingen rondom vogelgriep op onze themapagina

Maar hoelang het duurt voordat er een start kan worden gemaakt, is nog onduidelijk. Hagen: ‘We zijn er als organisaties druk mee bezig. Maar ook de overheid moet aan de slag om de handelsovereenkomsten en certificaten aan te passen.’

De secretaris-generaal verwacht dat de internationale markt voor tafeleieren mogelijk als eerste zo ver is om over te gaan tot vaccineren. Voor Nederland hangt dat ook nog af van hoe het afloopt met de overstap tot vaccineren bij de broederijen en opfok van de hennen.