Wetenschappers over stikstofplan van kabinet: ‘In de basis best positief’

Stikstofspecialisten Gerard Ros, Wim de Vries, Henk Kievit, Jan Lock, Wouter de Heij en Harm Borgers stelden een eerste persoonlijke analyse op. De Telegraaf publiceerde hierover en stelde dat de deskundigen het kabinetsbeleid ‘fileren’.

Het zestal reageert nu op het artikel dat het dagblad online publiceerde bij de start van het Haagse stikstofdebat. ‘We hebben als auteurs van het rapport op verzoek van een aantal fracties een persoonlijke eerste reactie op de stikstofbrief van het kabinet geschreven.’

De wetenschappers zeggen zich niet te herkennen in de kwalificaties in de Telegraaf: ‘Het is geen brandbrief aan de minister. Het is geen fileren, want in de basis zijn we positief. Jammer dat het zo naar buiten kwam’, laat WUR-wetenschapper Gerard Ros desgevraagd weten.

Sinds begin van de middag debatteert de Tweede Kamer over de vrijdag gepubliceerde Kamerbrief ‘De stikstofcrisis: Van Verwarring naar Verbinding’. Vanavond reageren Van Essen en staatssecretaris Silvio Erkens zelf. Diverse Kamerleden, waaronder Mona Keijzer, Hidde Heutink (Groep Markuszower) en Caroline van der Plas (BBB), vroegen zich in het debat hardop af wat het wetenschappelijke draagvlak is van de Kamerbrief naar aanleiding van het Telegraaf-artikel.

‘We waarderen de koppeling met de door ons voorgestelde ontvlechting van de Gordiaanse knoop door gerichte aandacht voor natuurherstel, een substantiële verlaging van stikstofemissies en het mogelijk maken dat er een duurzame toekomst ontstaat voor landbouwbedrijven’, schrijven de specialisten in hun persoonlijke reflectie aan de bewindslieden.

Te veel nadruk op generiek beleid

Ook de samenhang tussen klimaat, waterkwaliteit, biodiversiteit en een toekomstbestendig agrarisch bedrijfsleven herkennen zij. ‘De brief bevat allerlei waardevolle elementen en beoogt daarmee richting te geven aan de toekomst van de Nederlandse landbouw en de natuur’, schrijven de stikstofspecialisten in hun vijf pagina’s tellende reflectie.

Wel vinden de wetenschappers dat in de Kamerbrief de nadruk te veel ligt op het landelijke, generieke beleid. De gebiedsaanpak zou meer aandacht verdienen. Onderzoeker Ros hield eerder een pleidooi voor agrarische collectieven of coöperaties die gezamenlijk invulling geven aan de vooraf gedefinieerde milieugebruiksruimte in een bepaald gebied en de mogelijkheid om emissies uit te ruilen.

Zonering van 250 en 500 meter rondom kwetsbare natuurgebieden is een wetenschappelijk onderbouwde grens voor natuurherstel. benadrukken de wetenschappers. Bij 1.000 meter is dat niet het geval, maar is het een ruimtelijke en politieke keuze.

Kritiek op normen

Het meest kritisch is het zestal over de grondgebondenheidsaanpak van het kabinet. Ze hekelen de landelijke norm die wordt gesteld in de vorm van middelsturing. Die is volgens hen tegenstrijdig met het ingezette beleid van doelsturing.

‘Het gebruik van deze norm druist daarnaast in tegen de meer lokale of regionale gebiedsaanpak, waarbij juist vanuit de gewenste natuur- en milieukwaliteit een doelstelling wordt geformuleerd. Daarbij kunnen ondernemers zelf vanuit het collectief en regiodoelen besluiten hoe zij aan deze doelen willen voldoen’, analyseren de specialisten in hun brief aan het kabinet en de Kamerleden.

De wetenschappers zijn ook kritisch op het feit dat de veldemissies niet worden meegerekend in de ammoniakreductie op bedrijfsniveau. Het kabinet wil toelaatbare emissies vanuit de stal en mestopslag koppelen aan fosfaatrechten per bedrijf, met een norm van 0,164 ammoniak per fosfaatrecht.

Volg alle berichtgeving over het stikstofpakket van het kabinet op onze themapagina

‘Hiermee blijven er kansen liggen om aan te sluiten bij de diversiteit tussen bedrijven. Ook is het goed voor de innovatiekracht van ondernemers die verantwoordelijk zijn voor alle emissies op het hele bedrijf’, aldus de wetenschappers.

In oktober komen de wetenschappers op verzoek van het ministerie van LVVN met een uitgebreide reflectie op de stikstofaanpak.