Achterhoekse koolzaadteler oogst rassenproef bij prachtig weer

In eerste instantie was het de bedoeling om vrijdag te oogsten, maar door een lichte regenbui in de ochtend was het gewas te vochtig geworden. ‘Nu dorsen we bij een vochtgehalte tussen 9 en 9,5 procent, dat is ideaal voor koolzaad’, zei Aalbers zaterdagochtend.

Naast een goede kilo-opbrengst geeft het gewas ook flink wat stro. Hiervoor heeft Aalbers al een afzetbestemming gevonden. ‘Het stro gaat naar een stierenmester. Daar wordt het onderin de potstal gestrooid. Koolzaadstro verteert wat langzamer dan bijvoorbeeld tarwestro, maar past goed in een opbouwende mestlaag in een potstal’, verklaart de Achterhoeker.

De afzet van het koolzaad zelf gaat via de Coöperatieve Koolzaadvereniging Oost-Nederland (Colzaco). Op een ander perceel van Aalbers, enkele kilometers verderop in Gaanderen, ligt een rassenproef van deze coöperatie. Dit perceel werd zaterdagmiddag geoogst. Hier groeiden tien relatief nieuwe koolzaadrassen die met elkaar worden vergeleken op opbrengst en kwaliteit.

Volgens Colzaco-voorzitter Erik Schieven zijn er tot dusver nog geen grote rasverschillen te zien en moet zich dat later uitwijzen. ‘We kijken niet alleen naar de kilo-opbrengst, maar ook naar het oliegehalte, want daar betalen we telers ook op uit. In deze proef testen we vooral nieuwe rassen waar nog relatief weinig over bekend is’, legt hij uit.

De beproefde rassen betreffen Churchill, LID INVICTO, Atrakt, Detlef, LG Ambassador, LG Armada, LG Adrenalin, LID BESSITO, DOMPTEUR en WRH-730. Het zaaizaad van het ras LG Ambassador is behandeld met Lumiposa. Dit is een insecticide met de werkzame stof cyantraniliprole, dat wordt gebruikt als zaadbehandeling in koolzaad. Het middel beschermt jonge planten tegen vraat tijdens de vroege groeifase.

Vraatschade aardvlo in najaar

Schieven zegt dat in koolzaad vooral aardvlo in het najaar vraatschade kan aanrichten. Vlooien kunnen gaatjes prikken in kiemblaadjes en dat kan tot ernstige groeivertraging leiden. Naast bescherming tegen aardvlo heeft Lumiposa een werking op de kleine koolzaadvlieg en de koolzaadbladwesp.

‘We weten nu nog niet precies of de zaadbehandeling effectief is geweest’, zegt de voorzitter van Colzaco. ‘De reden dat we het maar bij één ras konden testen is omdat er verder geen zaaizaad beschikbaar was met deze zaadbehandeling. Komend najaar is dat wel het geval. We adviseren iedere teler om voor een ras te kiezen dat is behandeld met Lumiposa. Je betaalt een kleine meerprijs, maar je bent in het najaar beter ingedekt voor wat betreft vraatschade.’

Verder worden in één object in de proef de rassen LID INVICTO en Atrakt gecombineerd. Laatstgenoemde is een zeer vroeg bloeiend ras, dat vaker als mengras wordt gezaaid om koolzaadglanskevers naar de vroegste bloemen te lokken. ‘Daardoor is een bespuiting niet nodig’, stelt Schieven.

Hele koolzaadplant benutten

De rassenproef van Colzaco valt onder Koolzaad 2.0. In dit innovatieproject in Oost-Nederland wordt geprobeerd de hele koolzaadplant hoogwaardig en lokaal te benutten, in plaats van vooral olie uit de zaden te halen. Het project richt zich op vier productstromen:

• Olie voor voedingsmiddelen en andere toepassingen
• Eiwitten voor menselijke voeding
• Vezels voor food- en non-foodproducten
• Stro als biobased bouwmateriaal

Daarnaast wordt onderzocht welke koolzaadrassen en teeltomstandigheden het beste werken, hoe de plant in bruikbare componenten kan worden opgesplitst en hoe daarvan een rendabele keten kan worden gemaakt. Koolzaad 2.0 wordt geleid door Colzaco, Het Foodatelier, cateringbedrijf Huuskes en adviesbureau Raacc. Het project ontvangt ongeveer 729.000 euro subsidie uit Europese en regionale fondsen, bij totale projectkosten van zo’n 1,46 miljoen euro.