'Niets droogt snellerdan een zee van tijd'

Ik hoop dat 'klaar zijn voor de toetreding' in Michels ogen ook betekent dat er is nagedacht over hoe we die toetreding gaan vormgeven. Ik begrijp uiteraard de politieke afwegingen in het kader van de veiligheid in Europa en sta daar ook achter, maar ik hoop dat de geleerde lessen ter harte worden genomen.

Want toetreden tot de EU betekent ook dat je onderdeel wordt van de interne Europese markt met vrij verkeer van goederen, diensten, personen en kapitaal. Export wordt makkelijker, sneller en goedkoper. Dat blijft ook voor ons niet zonder gevolgen. Met de vruchtbare grond, goedkope arbeid en enorme ruimte vormen deze landen, zeker met behulp van EU-fondsen zoals het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, concurrenten van formaat voor de West-Europese markten.

Ik ben natuurlijk geen voorstander van protectionisme, maar wel van een gelijk speelveld. Als we de markt haar werk laten doen, gaat de productie naar de landen waar die het goedkoopst is. Dan delven we met onze hoge lonen en dito standaarden op het gebied van dierenwelzijn en gewasbescherming het onderspit. Van de toetreding van Polen hebben we immers geleerd dat de marktvoordelen grotendeels één kant op werken. Onze dure kwaliteitsproducten vinden geen afzet bij de Oostblokburen. Dat zien we onder meer in de fruitteelt.

Als de wens van Michel werkelijkheid wordt, hebben we nog zes jaar om na te denken over wat dit alles betekent voor onze landbouwsector. Wat de consequenties zijn en welk strategisch beleid nodig is om de schok te absorberen. Dat lijkt ver weg, maar niets droogt sneller op dan een zee van tijd.