Stemming op Europese varkensmarkt is ronduit slecht

Bij Nederlandse slachterijen is het effect van de stoppersregelingen al merkbaar. Uit de productiemonitor van de Producentenorganisatie Varkenshouderij (POV) blijkt dat in het vierde kwartaal van 2024 wekelijks 280.944 varkens werden geslacht. In het vierde kwartaal van 2025 waren dat nog maar 267.704 slachtingen.

De prognose van de POV is dat dit jaar 13.411.133 varkens worden geslacht. In 2024 waren dat er met 14.473.441 dieren nog bijna een miljoen meer, terwijl het gewicht onveranderd rond de 99 kilo ligt.

Minder slachtingen

Volgens de productiemonitor daalt het aantal slachtingen in het tweede kwartaal van dit jaar naar 245.629. In dezelfde periode in 2025 ging het om 262.151 slachtingen. Of dat zich vertaalt in prijsherstel is nog maar de vraag, zegt vicevoorzitter Eric Stiphout van de POV. Feit is dat de markt te maken heeft met een aantal grote onzekerheden.

Markten buiten Europa zijn verstoord. Daardoor moet er meer varkensvlees op de binnenlandse markt worden afgezet. Grote voorraden en een zwakke vraag maakten het vorig jaar lastig om volumes rendabel af te zetten.

Daaroverheen kwam in september de Chinese antidumpingheffing. In eerste instantie legde China Nederland een heffing op van 20 tot 32,7 procent. In december volgde de definitieve heffing. Voor Nederland ligt die in de komende vijf jaar tussen de 4,9 en 19,8 procent, afhankelijk van de slachterij.

Het gevolg daarvan was dat de Nederlandse export van varkensvlees en bijproducten naar China in het afgelopen najaar vrijwel volledig is stilgevallen. China importeerde in 2025 1,12 miljoen ton bijproducten, waarvan iets meer dan de helft uit de Europese Unie.

In Azië is het vijfde kwartier van een varken geliefd. Het gaat dan om gemiddeld 25 kilo aan darmen, staart, oren, snuit, wangen en pootjes, goed voor ongeveer 1 euro per kilo. In enkele Afrikaanse landen is dit ook populair, maar verder zijn de afzetmogelijkheden beperkt.

Rusland verhoogt export

Europa exporteerde in 2025 minder naar China, Rusland daarentegen juist meer. Dat land verhoogde de export in een jaar tijd met 60 procent, tot 73,8 miljoen euro. Rusland begon pas in april 2024 met exporteren naar China, om in 2025 direct door te breken in de top 10 van leveranciers. Vorig jaar kocht China varkensvlees in zeventien landen.

Drie Russische bedrijven hebben een vergunning om varkensvlees en bijproducten naar China te exporteren. Volgens de Russische Federale Dienst voor Plant- en Diergezondheid wordt de goedkeuring van nog zeven bedrijven beoordeeld.

'Een substantieel deel van de vleesvarkensprijs wordt verdiend op de wereldmarkt', zegt Stiphout over het belang van de export buiten de Europese Unie. Eind november zorgde Afrikaanse varkenspest in een van de belangrijkste varkenshouderijgebieden in Spanje voor nog meer druk op de interne West-Europese markt.

Het gevolg daarvan was een forse prijsverlaging met 14 cent in de eerste week van 2026. De prijzen doken dieper in het dal van de varkenscyclus, die in heel 2025 al voelbaar was. In 2023 piekten de varkensvleesprijzen en kwam de notering van Vion gemiddeld over het jaar uit op 2,303 euro per kilo, inclusief btw. Met ingang van 2024 brengt Vion de notering uit zonder btw.

In 2024 daalde de notering van Vion naar gemiddeld 1,922 euro per kilo, exclusief btw. In 2025 zakte die tot gemiddeld 1,710 euro per kilo, met in week 52 een notering van 1,35 euro per kilo. Het jaar 2026 startte met 1,21 euro per kilo. De verwachting van varkenseconoom Robert Hoste van Wageningen Social & Economic Research is dat de prijs niet nog dieper wegzakt.

Van prijsherstel is waarschijnlijk geen sprake. Daarvoor zijn meerdere redenen. Rabobank meldde in het najaar van 2025 dat door een stabiele zeugenstapel in de Europese Unie de productie van varkensvlees hoog blijft, en daarmee ook de exportafhankelijkheid. Behalve Duitsland zorgt nu ook Spanje voor extra aanvoer op de Europese markt. Circa 40 procent (een volume van 530.000 ton) van de export naar derde landen viel voor deze landen weg.

Concurrentie in Oost-Europa

Slachterijen ervaren de concurrentie daarvan vooral in Oost-Europa. Hoste verwacht dat het effect van Afrikaanse varkenspest in Spanje ook in 2026 en 2027 merkbaar blijft. 'Voor een echt prijsherstel is een daling nodig van het aantal zeugen in de Europese Unie.'

De situatie in Spanje is ook debet aan het feit dat de klad zit in de biggenexport naar dat land. De biggenprijzen kwamen daardoor nog verder onder druk te staan. In week 5 van dit jaar stond de DCA BestPigletPrice op 32 euro. In tegenstelling tot vermeerderaars hebben vleesvarkenshouders geen grote reserves opgebouwd. De verwachting is dat de biggenprijs in lijn met de vleesvarkensnotering vooralsnog op een laag niveau blijft.

Biggenexport trekt aan

Verrassend is dat de export van Nederlandse biggen richting afnemers in Spanje in de derde week van dit jaar toch alweer iets aantrok, tot bijna 47.000 stuks. Desalniettemin is het totale aantal biggen in de eerste drie weken van dit jaar bijna de helft lager dan in dezelfde periode van 2025.

In de derde week van dit jaar gingen ook bijna 41.000 biggen de grens over naar Duitsland. In de eerste week lag dit aantal nog op ruim 33.000 biggen. Hoewel de Duitse zeugenstapel in 2025 stabiliseerde, kan het land niet zonder biggen uit Nederland en Denemarken.

Hoeveel biggen Nederland over heeft nadat de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties (Lbv) en de variant daarvan voor piekbelasters (Lbv-plus) zijn afgerond, wordt duidelijker na de meitelling van 2026. Er moeten nog varkensbedrijven leegdraaien. De verwachte krimp in de varkensstapel van tussen de 15 en 18 procent is nog niet voltooid. Om hoeveel zeugen- en vleesvarkensplaatsen het gaat bij beide stoppersregelingen, is ook nog niet bekend.