‘Bureaucratie als strategie’

Het wrange is: de oplossing bestaat al. Onderzoekers van Wageningen University & Research hebben met CRISPR-Cas aardappelen ontwikkeld die resistent zijn tegen phytophthora. Minder ziekte, minder opbrengstverlies en vooral minder bestrijdingsmiddelen. Precies het soort innovatie waarvan iedereen zegt dat we het nodig hebben: goed voor boeren, natuur en voedselzekerheid. Toch mogen deze aardappelen nog niet de markt op in Europa.

Dat kan deze week veranderen. Na jaren van discussie lijkt het Europees Parlement eindelijk akkoord te gaan met nieuwe regels voor nieuwe genomische technieken (NGT's), moderne veredelingstechnieken waar CRISPR-Cas onder valt. Als Europa voor stemt, worden gewassen die zijn ontwikkeld met NGT’s precies zo behandeld als gewassen die zijn ontwikkeld met klassieke veredeling, geheel in lijn met de laatste wetenschappelijke inzichten.

Maar juist nu de finish in zicht komt, zien we een nieuwe tegenbeweging ontstaan. Niet langer gericht op een totaalverbod, maar op iets subtielers: bureaucratie. Onder de vlag van transparantie, keuzevrijheid en co-existentie worden allerlei nieuwe eisen voorgesteld voor etikettering, traceerbaarheid en monitoring. Op papier klinken die redelijk. Wie kan immers tegen transparantie zijn?

Schijn bedriegt. Consumenten krijgen nu ook niet te horen of een gewas is ontwikkeld via klassieke kruising, mutagenese, celfusie of een van de vele andere veredelingstechnieken. Simpelweg omdat de veredelingsmethode weinig zegt over de veiligheid, duurzaamheid of kwaliteit van het eindproduct.

Ook andere voorstellen hebben iets merkwaardigs. Zo is een amendement ingediend dat voorstelt om speciale regels op te stellen voor planten ‘die zich kunnen voortplanten of verspreiden buiten het veld’. Maar dat is wat alle planten doen.

Het gevaar is dat Europa NGT's straks wel goedkeurt, maar tegelijkertijd zoveel papierwerk, verplichtingen en juridische onzekerheid creëert dat boeren en veredelaars er alsnog van afzien. Een technologie kun je verbieden, maar je kunt haar ook begraven onder formulieren. Dat zou zonde zijn. Want als we minder willen spuiten, gewassen beter bestand willen maken tegen droogte en ziektes en onze voedselproductie duurzamer willen maken, dan hebben we precies dit soort innovaties nodig. De vraag is niet langer of Europa NGT's toestaat. De vraag is of we ze straks ook daadwerkelijk mogen gebruiken.